خبر

بررسی نقش ملیتهای تحت ستم مضاعف درانتخابات ریاست جمهوری ایران

44

رای اقوام درنتایج انتخابات تا چه حد تعیین‌کننده است؟

طرح مسائل اقوام در برنامه‌های انتخاباتی کاندیداهای ریاست جمهوری از معین آغاز شد، با کروبی ادامه یافت و با روحانی به رسمیت رسید. روحانی تعهد داد که مطالبات اقوام اجرایی شوند اما وعده‌هایش عملی نشده‌‌اند.

ایران درآستانه انتخاباتی قرار دارد که آرای اقوام و اقلیت‌های دینی و مذهبی می‌تواند درنتایج آن بسیار موثر باشد. تجربیات دوره‌های قبل نشان می‌دهد که تنها آن کاندیداهایی موفق شده‌اند اکثریت آرا را کسب کنند که برنامه‌ مشخصی برای اقوام داشته‌اند. به گفته کارشناسان در شرایط فعلی هم کاندیدایی موفق به کسب آرای اقوام و اقلیت‌های دینی خواهد شد که مطالبات قومی را در برنامه انتخاباتی خود بگنجاند.

در دوره سه رئیس جمهوری نخست، یعنی ابوالحسن بنی‌صدر، محمدعلی رجائی و علی خامنه‌ای، ایران هنوز تحت تاثیر انقلاب ۵۷ و جنگ هشت ساله با عراق قرار داشت و بسیاری از مطالبات قومی با مخالفت‌ دولت مرکزی مواجه بود. به خاطر خشونت‌ها و منازعات و سرکوب‌های اوایل انقلاب، معروف به “جنگ گنبد” و “جنگ کردستان”، مسئله اقلیت‌ها و اقوام عملا تابو  بود. بر همین اساس، این موضوع نقشی در انتخابات و برنامه نامزدها نداشت.

در دوره هاشمی رفسنجانی که جنگ تمام شده بود، در “سطحی محدود” زمینه برای طرح درخواست‌های قومی فراهم شد. هاشمی رفسنجانی در آن زمان از میان اهل سنت مشاورانی برای خود تعیین کرد.

اقوام و برنامه انتخاباتی معین

نقش آرای قومیت‌ها زمانی آشکار شد که مصطفی معین، درانتخابات ۱۳۸۴، درمناطق قومی کشور از جمله سیستان و بلوچستان و ترکمن‌صحرا اکثریت آرا را از آن خود کرد. اگرچه معین رئیس جمهور نشد ولی جهت آرای اقوام بر همگان روشن شد.

یکی از اعضای سابق ستاد انتخاباتی معین تعریف می‌کند که علت رأی بالای معین در ترکمن‌صحرا این بود که  جمعی از روشنفکران و همچنین روحانیان مورد اعتماد مردم ترکمن‌صحرا که همگی آنان را “اصلاح طلبان ترکمن” تشکیل می دادند پیش از انتخابات در تهران با  دکتر معین دیدار کردند: «در این دیدار مصطفی معین قول داده بود یک معاون اهل سنت انتخاب کند و یک وزیر از قومیت‌ها نیز در کابینه خود داشته باشد.»

به گفته عضو سابق ستاد انتخاباتی معین، وعده‌های این کاندیدای انتخاباتی باعث شد که بالاترین درصد رأی در کل کشور از سوی ترکمن‌های ایران به سبد رأی او واریز شود.

بیانیه چهارم کروبی و تعهد برای اقوام

بیانیه چهارم کروبی در خصوص حقوق اقلیت‌های قومی و مذهبی در انتخابات ۱۳۸۸ را می‌تواند نخستین برنامه مدون شده انتخاباتی در خصوص اقوام، مذاهب و ادیان دانست. این بیانیه در هشت بند منتشر شد.

کروبی در بیانیه خود آورده بود که  ایران متعلق به همه ایرانیان و کشوری کثیرالاقوام است: «در حقیقت اقلیت‌های قومی و مذهبی اکثریت ملت ایران را تشکیل می‌دهند. محدودکردن ایران به گروه یا جناحی خاص یا بخشی از جامعه و عدم توجه به حقوق دیگر اقوام و مذاهب ضمن اجحاف به آنها بزرگ‌ترین ظلم و تهدید برای اتحاد و همبستگی ملی است.»

کروبی متعهد شد که اصول ۱۵، ۱۹ و ۱۲ قانون اساسی را اجرا کند و سهم مشارکت اقلیت‌های قومی و مذهبی در مدیریت اجرایی خصوصا مدیریت‌ کلان کشور را افزایش دهد. او همچنین قول داد که “موانع تحصیل و استفاده از زبان‌های محلی و قومی در مراکز آموزشی و مطبوعات” را برطرف کند. کروبی در بند هشتم بیانیه خود آورد که دولت حق دخالت در امور دینی و مذهبی مردم را ندارد.

اینجا باید یادآوری کرد که تلاش برای کسب مطالبات مدنی اقلیت‌های قومی و مذهبی در دولت خاتمی آغاز شده بود.  در آن دوره عده‌ای از روشنفکران اقوام ترک، ترکمن، کرد، بلوچ، عرب و قشقایی فارغ از مذهب و مسلک، نهادی را به نام “خانه اقوام” تأسیس کرده بودند. در دولت محمد خاتمی، موسسان “خانه اقوام” چند بار به مرکز پژوهش‌های مجلس دعوت شدند و نقطه نظرات آنها مورد بررسی قرار گرفت. با پایان دوره خاتمی و با روی کارآمدن احمدی‌نژاد، “خانه اقوام” نه تنها از وزارت کشور مجوزهای لازم را نگرفت، بلکه تشکلی غیرقانونی اعلام شد تا آنجا که برخی از موسسان آن با افزایش فشارها مجبور به ترک کشور شدند.

خواست اقلیت‌ها در برنامه کاندیداها

در دوره یازدهم انتخابات ریاست جمهوری، حسن روحانی برای نخستین بار طرح مدون شده بیانیه اقوام را ارائه داد.

کارشناسان اقوام اما می‌گوین مسئله اصلی را نباید در برنامه‌های روسای جمهور جستجو کرد زیرا اساسا بسیاری از حقوق اقوام و اقلیت‌ها به نظر مثبت سایر نهادها و در راس آن نهاد رهبری و تشکل‌های امنیتی بستگی دارد.

به اعتقاد این کارشناسان، رئیس جمهور هرچقدر هم که وعده بدهد چندان نقشی در استیفای حقوق اقوام و اقلیت‌ها نخواهد داشت، چرا که در این حیطه اختیار کامل ندارد و تصمیم گیری‌ها در جایی دیگر گرفته می‌شود.

به گفته عبدالله سهرابی، نماینده کرد مجلس در دوره ششم، که یکی از مولفان بیانیه ۱۰ ماده‌ای اقوام و اقلیت‌های دینی و مذهبی روحانی است، در شرایط کنونی کاندیدایی آرای اقوام را خواهد داشت که به صراحت درخواست‌های اقوام را در برنامه‌های انتخاباتی خود بگنجاند.

او می‌گوید: «روحانی بیانیه ۱۰ ماده‌ای حقوق اقوام، ادیان و مذاهب را پذیرفت و منتشر کرد. او در سفری که بنده هم همراهی‌اش کردم در استادیوم آزادی سنندج رسما آن را اعلام کرده بود. در ظرف ۴ ساله روحانی اصل ۱۵ قانون اساسی (مربوط به تحصیل زبان در مناطق قومی کشور) هم استارت خورد. اما وزرایی از میان اقوام برگزیده نشدند. استانداران از میان اقوام انتخاب نشدند. حالا کسانی که در پیروزی آقای روحانی نقش موثری داشتند می‌پرسند وعده‌های چهار سال قبل شما چه شد؟ آیا آمادگی دارید که شفاف‌سازی کنید. گزارشی به مردم بدهید و مجددا با آنها عهد و پیمان ببندید؟»

اقوام به کدام کاندیدا رای خواهند داد؟

عبدالله سهرابی به استراتژی “برد-برد” نزد اقوام اشاره می‌کند: «یعنی ما به شما رای می‌دهیم و شما حق ما را بدهید. حق مشروعی که در قانون اساسی هم آمده است.»

به گفته این نماینده سابق مجلس و فعال انتخاباتی، آرای اقوام و اقلیت‌های دینی و مذهبی در دوره دوازدهم انتخابات ریاست جمهوری ایران مثل دوره پیشین تعیین کننده خواهد بود اما کسب رای بستگی دارد به این‌که این کاندیداها چه برنامه‌ای داشته باشند و تا چه حد با اقوام تعامل کنند.

کاندیداهای دوره دوازدهم ریاست جمهوری، هنوز “برنامه اقوام” خود را اعلام نکرده‌اند اما به گفته فعالان قومی تلاش کاندیداها برای جذب آرا اقوام مختلف در جریان است. عبدالله سهرابی پیش‌بینی می‌کند که اقوام در این دوره هم به روحانی بیشتر از دیگران رای بدهند.% تاریخ ۲۶.۰۴.۲۰۱۷

نویسنده طاهر شیرمحمدی

لینک کوتاه شده  http://p.dw.com/p/2byNb

در باره نویسنده / 

امید بایندری

کنشگر و مدافع حقوق بشر

مطالب مرتبط

اطلاعیه ها

  • حکم اعدام توماج صالحی و دیگر زندانیان سیاسی را محکوم می کنیم

    حکم اعدام توماج صالحی و دیگر زندانیان سیاسی را محکوم میکنیم موجی از اعتراضات گسترده‌ ایرانی ها به صدور حکم اعدام برای خواننده معترض توماج صالحی، از جانب دادگاه انقلاب اصفهان به راه افتاده است. هموطنان معترض مان در سراسر جهان با حمایت معترضین جامعه مدنی کشورهای جهان به راه افتادند تا نهادهای مدافع حقوق بشر، دمکراسی و سکولاریزم صدای اعتراض شان…

  • 🛑 اطلاعیه مشترک شورای مدیریت گذار و شورای ملی تصمیم

    با ادای احترام به همه رزمندگان انقلاب پرشکوه “زن، زندگی، آزادی” که این چنین قهرمانانه و فداکارانه در سراسر ایران با نظام جنایت پیشه جمهوری اسلامی نبرد می کنند؛با گرامی داشت یاد عزیز جوانان و همه انسان هایی که در راه رهایی ایران و پاسداشت شأن و حرمت انسانی جان فدا کردند؛و با الهام از…

  • بیانیه ۳تشکل ترکمن صحرایی بمناسبت روز جهانی حقوق بشر ۲۰۲۲

    روز جهانی حقوق بشر نوید بخش دنیایی مبتنی بر آزادی و برابری     دهم دسامبر امسال هفتاد وچهارمین سالگرد روزجهانی حقوق بشر است. سند تاریخی منشور ویا اعلامیه جهانی حقوق بشر بمثابه یک عهد و پیمان بین‌المللی در روز دهم دسامبر سال ۱۹۴۸ به تصویب مجمع عمومی سازمان ملل متحد رسید. ازآن پس این روز بنام روز جهانی حقوق بشر درحافظه تاریخی بشریت برای همیشه…

  • نامه۵ سازمان زنان ملیتهای تحت ستم درایران به۹ سازمان بین المللی

    نامه پنج سازمان زنان ملیت‌های تحت ستم درایران به نه سازمان بین المللی، ازجمله امنستی اینترناسیونال ویونیسف… ازابراز همبستگی شما متشکریم، اما زمان اقدام فوری درایران فرا رسیده است! به: سازمان ملل، یونیسف، عفو بین الملل، سازمان بین المللی کار،ENNHRI  وهرکسی به مدافعان حقوق بشر درایران اهمیت می دهدموضوع :  ازابراز همبستگی شما متشکرم، اما زمان اقدام فوری برای…

  • به حمایت مقاومت کردستان به پیوندیم

    درحمایت از مقامت کردستان ایران به اعتصاب سراسری به پیوندیم تاریخ جنبش‌های سیاسی و اجتماعی ایران خیزش ها و انقلاب هایی را در دل خود جای داده که بنا به شرایط و ویژه گی ها ، بخشی از نواحی و اتنیک های ایران نقشی چشمگیر و تاثیر گذار در شکل گیری روند آن وقایع تاریخی…

  • فراخوان سه ائتلاف سیاسی به مناسبت چهلمین روز جمعه‌ی خونین زاهدان و همدردی با مردم خاش

    برای چهلمین روز جمعه‌ی خونین زاهدان و همدردی با مردم خاش پس از جمعه‌ی سیاه و خونین خاش در حالی به چھلمین روز جمعه‌ی سیاه و خونین زاھدان که در ھشتم مھرماه ١۴٠١ اتفاق افتاد نزدیک می‌شویم که رژیم سفاک جمهوری اسلامی جمعه‌ی خونین دیگری را در ١٣ آبان در شهرستان خاش رقم زد که…

  • اطلاعیه‌

    “کؤنگلۆنگ تاپان دۇست یۇلوندا، جان بِرگین”“جان ده در راه دوستی که دل آرامِ توست”“ماغتئمغولئ پئراغئ” همایش بزرگداشت ۲۸۹-مین سالگرد تولد شاعر بزرگ تورکمن، مختومقلی فراغی در “آق توقای”، با هماهنگی استانداری گلستان، اداره کل فرهنگ و ارشاد اسلامی استان و شورای هماهنگی جمعیت‌ها و انجمن‌های ادبی-فرهنگی تورکمنصحرا برگزار می‌گردد. مکان:آق‌توقای- آرامگاهزمان:پنج‌شنبه ۲۹ اردیبهشت، مراسم رسمی…

  • اطلاعیه مشترک دو سازمان فرهنگی وسیاسی ونیز حقوق بشری ترکمن صحرا

    نه به جنگ، پیش بسوی صلح ، تفاهم وهمکاری هرچه گسترده تر جهانیان برای حقوق بشر، آزادی و دمکراسی  رئیس‌جمهور فدراسیون روسیه، برای حل مسایل و مشکلاتی که روسیه در رابطه با اوکراین دارد، راه جنگ را پذیرفته در روز ۲۴فوریه ۲۰۲۲ فرمان اعزام قوای نظامی صادر نمود و دنیا را در وضعیت بیم وهراس…

  • اعتراض مدافعان حقوق بشر ترکمن صحرا بسازمان ملل

    اعتراض سازمان مدافعان حقوق بشر ترکمن صحرا   به برگزیدن جمهوری اسلامی ایران، به عضویت کمیسیون مقام زن در سازمان ملل اخیرا برخلاف انتظار جامعه مدنی جهانی بویژه جامعه مدنی ایران  در رسانه های سراسر جهان اعلام شد جمهوری اسلامی ایران، به عضویت کمیسیون مقام زن درسازمان ملل متحد برگزیده شده است. سوال سازمان  مدافعان حقوق بشر ترکمنصحرا  از مسئولین سازمان…

  • درباره سایت

    در این وب سایت و در شبکه های اجتماعی , مدافعان حقوق بشر تورکمنصحرا به کمک شما عزیزان تلاش می کنیم تا صدای مردمی که از دیرباز مورد ظلم و ستم بوده و هستند رو به گوش جهانیان برسانیم.
    تمام افراد بشر آزاد زاده می شوند و از لحاظ حيثيت و کرامت و حقوق با هم برابرند. همگی دارای عقل و وجدان هستند و بايد با يکديگر با روحيه ای برادرانه رفتار کنند.

    بیشتر از HRDTurkmenSahra کشف کنید

    برای ادامه خواندن و دسترسی به آرشیو کامل، اکنون مشترک شوید.

    ادامه مطلب